حمد الله مستوفي قزويني

402

تاريخ گزيده

ظهير الدوله خسرو شاه ابن بهرام شاه بن مسعود بن ابراهيم بن مسعود بن محمود بن سبكتكين ، بعد از پدر به حكم وراثت پادشاهى به دو دادند . چون علاء الدين حسين با سپاه بجنگ او آمد ، بگريخت و بديار هند رفت . علاء الدين حسين ، برادرزادهء خود ، غياث الدين ابو الفتح محمد بن سام را بنيابت خود ، در غزنين پادشاهى داد و به هرى رفت . او خسرو شاه را [ بمواعيد و سوگند ] [ 1 ] بر خود ايمن گردانيد و دستگير كرد و بقلعه محبوس كرد . قرب ده سال آنجا بود و در سنهء خمس و خمسين و خمسمائه در گذشت . دولت غزنويان سپرى شد و ملك ايشان با غوريان افتاد و از محموديان كس نماند . [ 2 ] [ الباقى هو الله و كل شيء هالك ] . [ 3 ] فصل چهارم از باب چهارم در ذكر [ پادشاهان غور ] [ 4 ] پنج تن ، مدت ملكشان از سنهء خمس و اربعين و خمسمائه تا سنهء تسع و ستمائة شصت و چهار سال . اصل ايشان از نسل سورى پادشاه غور بود كه لشكر سلطان محمود غزنوى او را بر انداخت . نبيرهء سورى از بيم سلطان محمود بهندوستان رفت و آنجا در بتخانه‌اى مىبود . او را پسرى سام نام بود . مسلمان شد و به دهلى رفت و بتجارت مشغول شد و مجاهز راه غور گشت . مال فراوان برو جمع گشت . تا حراميان از دريا قماش آوردند . سام بسبب

--> [ 1 ] - ف : امان داد - ر : بمواعيد و امان - ب : بمواعيد و پيمان [ 2 ] - به نظر مىآيد كه صاحب گزيده ، تاج الدوله خسرو شاه پسر بهرامشاه را با سراج الدوله خسرو ملك بن خسرو شاه خلط كرده باشد . آنچه درين جا آمده مربوط به خسرو ملك است نه خسرو شاه پدر او . خسرو شاه به علت اينكه از حمايت سنجر محروم شده بود ، نتوانست پايتخت اجدادى خود يعنى غزنه را نگهدارد و در سال 555 غزان بر غزنه دست يافتند و خسرو شاه مجبورا به همان هندوستان غربى اكتفا كرد . اما پسرش خسرو ملك ، چون مورد حملات شهاب الدين محمد بن سام واقع شد و لاهور و مولتان يعنى دره هاى شطوط كابل و سند را از دست داد ، تقاضاى صلح نمود ( 582 ) ولى قبل از انعقاد صلح وى بدست امير غورى افتاد و دولت محموديان بسر آمد . خسرو ملك تا سال 589 در غور محبوس بود و درين سال بقتل رسيد [ 3 ] - ق ، فقط [ 4 ] - ق : غوريان و ، ر ، م : پادشاهان غوربان .